Money Matter

ประกันบ้านแบ่งการชดเชยอย่างไรเมื่อมีหลายกรมธรรม์

  • 18 Aug 25
  • 6,917

ภัยพิบัติอย่างแผ่นดินไหวอาจสร้างความเสียหายต่อทรัพย์สินอย่างหนัก โดยเฉพาะสิ่งปลูกสร้างอย่างบ้านหรือคอนโด ผลกระทบที่ตามมาคือค่าซ่อมแซมซึ่งมักจะเป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่สำหรับหลายคน

อย่างไรก็ตามหากมีการทำประกันอัคคีภัยเอาไว้ กรมธรรม์ส่วนมากมักมีความคุ้มครองกรณีแผ่นดินไหวด้วย และบางคนพบว่ามีกรมธรรม์คุ้มครองในสินทรัพย์เดียวกันมากกว่าหนึ่งฉบับ 

เมื่อถึงเวลาต้องเคลมประกันจริงจึงเกิดคำถามตามมาว่า การมี "หลายกรมธรรม์" ที่คุ้มครองความเสียหายเดียวกัน จะเรียกร้องค่าสินไหมได้อย่างไร? ใครควรจ่ายก่อน? หรือแบ่งสัดส่วนการจ่ายอย่างไร? บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจหลักการและแนวปฏิบัติให้ชัดเจนมากขึ้น

การทำประกันภัยซ้ำซ้อนคืออะไร?

อันดับแรกต้องเข้าใจก่อนว่าสิ่งที่เกิดขึ้นเรียกว่า "การทำประกันภัยซ้ำซ้อน" คือ การที่ผู้เอาประกันภัยทำประกันทรัพย์สินเดียวกันกับหลายบริษัท โดยแต่ละกรมธรรม์ให้ความคุ้มครองในลักษณะเดียวกัน เช่น คุ้มครองบ้านหรือห้องชุดจากเหตุแผ่นดินไหว ซึ่งอาจเกิดจากความตั้งใจเพื่อกระจายความเสี่ยง หรือจากการไม่ทราบว่าประกันภัยที่มีอยู่ครอบคลุมอยู่แล้ว 

อย่างไรก็ตาม แม้ผู้เอาประกันจะมีสิทธิทำประกันหลายฉบับได้ตามกฎหมาย แต่เมื่อเกิดความเสียหายจริง จะไม่สามารถเรียกร้องค่าสินไหมรวมจากทุกบริษัทเกินกว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 870 ซึ่งระบุไว้ว่า “ถ้าได้ทำสัญญาประกันภัยเป็นสองรายหรือกว่านั้นพร้อมกันเพื่อความวินาศภัยอันเดียวกัน และจำนวนเงินซึ่งเอาประกันภัยรวมกันทั้งหมดนั้นท่วมจำนวนที่วินาศจริงไซร้ ท่านว่าผู้รับประโยชน์ชอบที่จะได้รับค่าสินไหมทดแทนเพียงเสมอจำนวนวินาศจริงเท่านั้น ผู้รับประกันภัยแต่ละคนต้องใช้เงินจำนวนวินาศจริงแบ่งตามส่วนมากน้อยที่ตนได้รับประกันภัยไว้”

หลักการร่วมชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเมื่อมีการทำประกันภัยซ้ำซ้อน

สำหรับการประกันภัยอาคารและสิ่งปลูกสร้าง หากมีหลายบริษัทประกันภัยที่คุ้มครองภัยเดียวกัน เช่น แผ่นดินไหว บริษัททั้งหมดจะร่วมกันจ่ายค่าสินไหมในสัดส่วนที่ตนรับประกันไว้ โดยมีวิธีคำนวณการร่วมชดใช้ค่าสินไหมทดแทนอยู่ 2 วิธี ตามคู่มือประกันวินาศภัยไทย ได้แก่
1. วิธีคำนวณตามสัดส่วนเงินเอาประกันภัย (Maximum Liability Method หรือ Pro Rata to Sum Insured Method) เป็นการแบ่งสัดส่วนการชดใช้ค่าสินไหมตามจำนวนเงินเอาประกันภัยของผู้รับประกันภัยแต่ละราย
 
สูตรการคำนวณ : 
(จำนวนเงินเอาประกันภัยของผู้รับประกันภัยแต่ละราย/จำนวนเงินเอาประกันภัยรวมของผู้รับประกันภัยรวมทุกราย) x ความเสียหายที่แท้จริง
 
2. วิธีคำนวณความรับผิดชอบโดยเอกเทศ (Independent Liability Method) เป็นการพิจารณาความรับผิดของผู้รับประกันแต่ละรายโดยแยกอิสระจากกันก่อน หลังจากนั้นนำอัตราส่วนความรับผิดชอบของแต่ละรายมาหาจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่ผู้รับประกันแต่ละรายจะต้องชดใช้
 
สูตรการคำนวณ : 
ความรับผิดของกรมธรรม์แต่ละฉบับ = 
ค่าที่น้อยกว่าระหว่าง มูลค่าความเสียหายจริง - ความรับผิดส่วนแรก (ถ้ามี)
กับ จำนวนเงินจำกัดความรับผิดของกรมธรรม์ (ถ้ามี)
 
ค่าสินไหมทดแทนที่ผู้รับประกันภัยต้องชดใช้ = 
(ความรับผิดของกรมธรรม์แต่ละฉบับ/ผลรวมของความรับผิดของกรมธรรม์ประกันภัยทุกฉบับ) x มูลค่าความเสียหาย (ที่สูงที่สุดจากการคำนวณแต่ละกรมธรรม์)

การทำประกันภัยซ้ำซ้อนโดยเจ้าของห้องชุดและนิติบุคคลอาคารชุด

กรณีที่พบบ่อยในคอนโดมิเนียม คือ เจ้าของห้องชุดทำประกันอัคคีภัยซึ่งคุ้มครองกรณีแผ่นดินไหวด้วย ในขณะที่นิติบุคคลอาคารชุดก็มักจัดทำประกันภัยครอบคลุมทั้งอาคารไว้เช่นกัน ซึ่งอาจรวมถึงห้องชุดของเจ้าของรายนั้นด้วย คำถามที่ตามมาคือ กรณีนี้ถือเป็นการประกันซ้อนหรือไม่?

กรณีนี้ถึงแม้ผู้เอาประกันจะเป็นคนละคน (เจ้าของห้องและนิติบุคคล) แต่หากมีการคุ้มครองความเสียหายต่อ “ทรัพย์สินเดียวกัน” และผลประโยชน์จากการประกันภัยนั้นกลับไปสู่เจ้าของห้องชุดในแบบเดียวกับที่เจ้าของห้องชุดทำประกันเอง ในการชดเชยค่าสินไหมจะใช้ "เงื่อนไขการประกันภัยซ้ำซ้อน และการร่วมเฉลี่ยการชดใช้ค่าสินไหมทดแทน" ทั้งนี้ วิธีการในการพิจารณา อาจขึ้นอยู่กับการพิจารณาตามนโยบายของแต่ล่ะบริษัทประกันภัย

การเตรียมความพร้อมของผู้เอาประกันก่อนแจ้งเคลมประกัน

1. ตรวจสอบเงื่อนไขและรายละเอียดของแต่ละกรมธรรม์ว่ามีการประกันซ้อนหรือไม่
2. บางกรมธรรม์อาจระบุลักษณะการเคลมว่าเป็นแบบ “Excess” หรือให้เริ่มชดเชยจากกรมธรรม์หลัก
3. พิจารณาข้อยกเว้นและวงเงินคุ้มครองเฉพาะภัยแผ่นดินไหว
4. ตรวจสอบระยะเวลาแจ้งเคลม เอกสารประกอบ และช่องทางที่กำหนดให้ครบถ้วน เพื่อไม่ให้เสียสิทธิ์ในการรับค่าสินไหม
5. เก็บสำเนากรมธรรม์ทั้งหมดให้เป็นระบบ และปรึกษาตัวแทนหรือนายหน้าประกันภัยเมื่อมีการเคลมที่เกี่ยวข้องกับหลายกรมธรรม์


Reference:
คู่มือประกันวินาศภัยไทย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

Suggested Content
08 Aug 2025
7 บทเรียนการเงินที่ควรสอนลูก Gen Z (ฉบับพ่อแม่ไม่รวย ก็สอนลูกได้)
Money Matter
30 Jul 2025
7 สิ่งควรรู้เกี่ยวกับกองทุนรวม เตรียมให้พร้อมก่อนลงทุน
Investment KnowlEDGE
21 Jul 2025
6 กลยุทธ์สร้างความมั่นคงในวัยทำงาน
Money Matter
09 Jun 2025
เทคนิคดูแลเงิน ถ้าการจดรายรับรายจ่ายไม่ใช่ทางของเรา
Money Matter