Money

Family Wealth Planning
ศาสตร์และศิลป์ในการส่งต่อความมั่งคั่ง

Post by | Admin

Family Wealth Planning_พี่เม้ย628_01

คุณกุลนันท์ ซานไทโว รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ ประธานสายธนบดีธนกิจ ธนาคารเกียรตินาคินภัทร จำกัด (มหาชน) มาแชร์ให้ฟังเกี่ยวกับความสำคัญของธุรกิจครอบครัวที่มีอยู่ทั่วโลกมาเป็นเวลาหลายร้อยปี ถือเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจ เพราะการสร้างความสัมพันธ์อันดีให้เกิดขึ้นในครอบครัว ย่อมดีต่อการส่งต่อธุรกิจที่ยั่งยืน การจัดทำธรรมนูญครอบครัวและการเตรียมความพร้อมให้กับทายาทเพื่อรับสืบทอดกิจการของครอบครัวต่อไปจึงเป็นสิ่งจำเป็น ทำให้เกิดศาสตร์ที่เรียกว่า Family Wealth Planning ขึ้นมา

Highlights

  • ธุรกิจครอบครัวเป็นรากฐานที่สำคัญต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจทั่วโลก เฉพาะในเอเชียมีธุรกิจครอบครัวมูลค่าประมาณ 5 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ที่กำลังจะถูกส่งมอบไปสู่รุ่นถัดไป
  • การส่งต่อธุรกิจครอบครัว นอกจากการส่งต่อสินทรัพย์ทางการเงิน อสังหาริมทรัพย์ หรือ สินทรัพย์อื่นๆ แล้ว ยังเป็นการส่งต่อ Legacy หรือคุณค่าของครอบครัวที่สั่งสมและสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน  อันเกิดจากคุณธรรมความดี การทำประโยชน์แก่บ้านเมือง ก่อให้เกิดความมีชื่อเสียงของครอบครัวต่อสังคม
  • ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการจัดทำธรรมนูญครอบครัวคือ ช่วงเวลาที่ยังไม่เกิดความขัดแย้งขึ้นในครอบครัว และยังมีผู้มีอำนาจตัดสินใจเด็ดขาดอยู่ อันจะทำให้ธรรมนูญครอบครัวที่จัดทำขึ้นเป็นที่ยอมรับจากสมาชิกทุกคน
  • วิสัยทัศน์ เป็นสิ่งแรกที่ต้องกำหนดขึ้น เพื่อนำไปเป็นหลักในดำเนินธุรกิจและหลักปฏิบัติของในครอบครัวที่ทุกคนยอมรับ รายละเอียดด้านอื่นๆ อาจเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสม แต่วิสัยทัศน์นั้นไม่ควรจะเปลี่ยน เพราะเป็นสิ่งที่ถ่ายทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่น

เมื่อพูดถึงความมั่งคั่ง คนส่วนใหญ่มักจะนึกถึงสินทรัพย์ทางการเงินเป็นหลัก แต่ความจริงแล้วความมั่งคั่งของลูกค้ายังเกี่ยวข้องกับธุรกิจครอบครัวหรือ Family Business ซึ่งครอบคลุมถึงการดำเนินธุรกิจ การบริหารจัดการด้านต่างๆ เพื่อสร้างความมั่งคั่งให้เกิดขึ้น นำมาใช้ส่งเสียเลี้ยงดูบุคคลในครอบครัว และสะสมเป็นสินทรัพย์ในรูปแบบอื่นๆ เพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นอสังหาริมทรัพย์หรือของสะสมอย่างภาพวาดเป็นต้น

เมื่อถึงเวลาที่คนยุค Baby Boomer จะต้องถ่ายโอนความมั่งคั่งไปสู่ทายาทรุ่นต่อไป จึงต้องมองหาผู้สืบทอดหรือ Succession ว่าใครคือผู้เหมาะสมที่จะมาสืบทอดธุรกิจของครอบครัวที่ดำเนินอยู่ รวมถึงสินทรัพย์ทางการเงินที่สั่งสมมา ตลอดจนมองหากระบวนการส่งต่อที่จะช่วยรักษาความมั่งคั่งให้คงอยู่ และลดโอกาสที่จะเกิดความขัดแย้งให้น้อยที่สุด

Family Wealth Planning จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในส่วนนี้ เพราะไม่ได้เป็นเพียงการวางแผนการส่งต่อจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่งเท่านั้น หากแต่ต้องมองข้ามไปไกลอีกหลายรุ่น หรือที่เรียกว่าเป็นการบริหารจัดการแบบ Multi-generation ซึ่งจะเป็นการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นอย่างเป็นระบบซึ่งจะทำให้เกิดความยั่งยืนอย่างต่อเนื่อง

ดังนั้นการทำ Family Wealth Planning จึงไม่ใช่เพียงการให้คำปรึกษาด้านการลงทุนเท่านั้น หากแต่ครอบคลุมถึงการบริหารจัดการธุรกิจครอบครัวที่เป็น Cash Cow ซึ่งเป็นธุรกิจหลักที่สร้างรายได้ให้ครอบครัวมีกินมีใช้ หรือบางทีเรียกกว่า “กงสี” ว่าจะมีแนวทางในการดำเนินการอย่างไรให้ธุรกิจครอบครัวนั้นสามารถเลี้ยงดูลูกหลานที่ขยายวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ ต่อไปได้ จึงเป็นที่มาของศาสตร์ที่เรียกว่า Family Wealth Planning

Family Wealth Planning_พี่เม้ย628_02

ธุรกิจครอบครัวมีการสืบทอดมาหลายร้อยปี และถือเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจทั่วโลก เฉพาะในเอเชียมีธุรกิจครอบครัวมูลค่าประมาณ 5 ล้านล้านเหรียญสหรัฐฯ ที่กำลังจะถูกส่งมอบไปสู่รุ่นถัดไป แต่การบริหารจัดการธุรกิจครอบครัวอย่างเป็นระบบ หรือ Family Wealth Planning เพิ่งถือกำเนิดขึ้นในปี 1980

โดยการทำสิ่งที่เรียกว่าเป็น Multi-disciplinary ที่ไม่ได้อาศัยองค์ความรู้แค่ด้านใดด้านหนึ่ง หากแต่เป็นการรวมความรู้ทั้งด้านการเงิน กฎหมาย บัญชี ตลอดจนด้านการบริหารเงิน หรือบริหารความมั่งคั่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่เกียรตินาคินภัทรดำเนินการอยู่เข้าด้วยกัน โดยผู้เชี่ยวชาญในแต่ละด้านต้องมารวมตัวกัน เพื่อผสมผสานความรู้ทำให้ Succession Plan มีความครบถ้วนทั้งองคาพยบ

การส่งต่อธุรกิจครอบครัวที่ยังยืนนั้นต้องเริ่มต้นจากครอบครัวหรือผู้นำของครอบครัวมองเห็นความสำคัญที่อาจเห็นจากตัวอย่างความขัดแย้งที่เกิดขึ้นและทำให้ครอบครัวล่มสลายหรือเกิดจากวิสัยทัศน์ที่อยากให้อนาคตครอบครัวยังคงผูกพันกันอยู่รุ่นต่อรุ่น

ซึ่งนอกจาการส่งต่อสินทรัพย์ทางการเงิน อสังหาริมทรัพย์ หรือ สินทรัพย์อื่นๆ แล้ว ยังเป็นการส่งต่อ Legacy หรือคุณค่าของครอบครัวที่สั่งสมและสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน อันเกิดจากคุณธรรมความดี การทำประโยชน์แก่บ้านเมือง ก่อให้เกิดความมีชื่อเสียงของครอบครัวต่อสังคม ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นที่ควรมีการถ่ายทอดต่อไปด้วย ไม่ใช่แค่การส่งต่อสินทรัพย์การเงินอย่างเดียว ดังนั้น Succession Plan จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในส่วนนี้

ในการทำธุรกิจเพื่อสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัว ก็ต้องมีการบริหารจัดการ และเตรียมพร้อมผู้สืบทอดด้วยเช่นกัน Succession Plan เป็นการค้นหาผู้เหมาะสมที่จะมารับบทบาทการเป็นผู้นำครอบครัวในรุ่นต่อไป ซึ่งจะต้องเริ่มต้นจากการจัดระบบระเบียบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นโครงสร้างบริษัท หรือการบริหารจัดการภายในครอบครัว เช่น การส่งลูกเรียน การซื้อรถ การใช้เงินในด้านต่างๆ ให้เป็นไปอย่างชัดเจน เรียกว่าธรรมนูญครอบครัว Family Constitution ซึ่งเป็นเรื่องที่มีความสำคัญยิ่ง

Family Wealth Planning_พี่เม้ย628_03

บริการ Family Wealth Planning ที่เกียรตินาคินภัทร
สำหรับเกียรตินาคินภัทร จากประสบการณ์ที่เราได้เข้าไปบริหารจัดการสินทรัพย์ให้กับลูกค้ามากว่า 20 ปี และมีความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้ามาอย่างยาวนาน เมื่อเราเห็นแนวโน้มที่เกิดขึ้นทั่วโลกว่ามีความต้องการบริการด้าน Family Wealth Planning เกิดขึ้น ทำให้เราเล็งเห็นว่าลูกค้าเราเองก็น่าจะมีความต้องการเกี่ยวกับการถ่ายทอดความมั่งคั่งและอำนาจการบริหารธุรกิจไปสู่รุ่นถัดไปด้วยเช่นกัน

เราเห็นว่าเรื่องนี้มีความสำคัญเป็นอย่างมาก เราจึงขยายขอบเขตการดูแลลูกค้าไปสู่การบริการที่ Beyond Financial Asset  นอกจากการดูแลบริหารสินทรัพย์ให้กับลูกค้าที่เราดำเนินการอยู่แล้ว โดยเราจะเข้าไปช่วยให้คำปรึกษาด้านการจัดโครงสร้างบริษัทและการจัดทำธรรมนูญครอบครัว ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวมีหลายประเด็นที่ต้องจัดทำให้ชัดเจนเป็นระบบระเบียบ ทั้งในส่วนของธุรกิจและผู้ถือหุ้น

โดยการจัดทำโครงสร้างและข้อบังคับของบริษัทให้มีกฎหมายเข้ามารองรับและส่วนของครอบครัวโดยการจัดทำธรรมนูญครอบครัว ซึ่งเป็นข้อตกลงร่วมกันระหว่างสมาชิกในครอบครัว ที่ไม่ได้มีกฎหมายมาควบคุม ซึ่งสองส่วนนี้ต้องมีการจัดทำควบคู่กันไปและต้องมีความสอดคล้องกัน เพื่อให้ธรรมนูญครอบครัวได้รับการยอมรับ เชื่อถือและปฏิบัติได้จริงแม้ในวันที่ผู้นำครอบครัวจากไป สมาชิกที่เหลือในครอบครัวก็ยังต้องปฏิบัติตามได้

Family-Wealth-Planning_Graph628

ส่วนที่เราจะเข้าไปช่วยบริหารจัดการเรียกว่า Governance คือหลักในการจัดการองค์กร ซึ่งเป็นสิ่งที่บริษัทจำเป็นต้องมี และต้องเป็นไปในทางเดียวกับหลักในการจัดการครอบครัว เพราะครอบครัวเองก็ต้องมี Governance หรือธรรมนูญครอบครัว เราจะทำหน้าที่เป็นเหมือนคนกลางที่มาช่วยกระตุ้นให้การดำเนินการเกิดขึ้นได้จริง

โดยเราได้ออกแบบบริการให้ตอบรับความต้องการของลูกค้ามากที่สุดเริ่มตั้งแต่ให้คำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับโครงสร้างธุรกิจ การจัดทำเอกสารทางกฎหมาย การจดทะเบียนเป็นบริษัทหรือเป็น Holding Company ดูแลประเด็นเกี่ยวกับภาษีรวมถึงการแนะนำสำนักงานกฎหมาย ทนายความที่มีความเชี่ยวชาญมานำเสนอให้ลูกค้าเลือก เนื่องจากเรายังไม่ได้มีความเชี่ยวชาญในส่วนนี้โดยตรง

สร้าง Mindset เพื่อการส่งต่ออย่างราบรื่น
งานอีกส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญ คือ การให้ความรู้ความเข้าใจแก่ลูกค้าที่อาจมีคนหลายรุ่นเพื่อให้สมาชิกทุกรุ่นเล็งเห็นความสำคัญของการมีธรรมนูญครอบครัวร่วมกัน เนื่องจากธรรมนูญครอบครัวไม่มีข้อผูกพันทางกฎหมายดังนั้นหากรุ่นพ่อเห็นความสำคัญแต่ลูกไม่ปฎิบัติตามธรรมนูญครอบครัวก็ไม่มีความหมาย

ซึ่งจากประสบการณ์ที่ผ่านมาเราเห็นว่าช่วงเวลาที่เหมาะสมในการจัดทำธรรมนูญครอบครัวเป็นช่วงที่ยังไม่มีความขัดแย้งเกิดขึ้นและคนมีอำนาจตัดสินใจเด็ดขาดยังอยู่  อันจะทำให้ธรรมนูญครอบครัวที่จัดทำขึ้นได้รับการยอมรับจากทุกคนในครอบครัว

ดังนั้นเมื่อเราเข้าไปแนะนำหรือให้ความรู้เรื่องธรรมนูญครอบครัว จึงต้องให้สมาชิกทุกคนมารับฟังด้วยกัน เพื่อเปิดโอกาสให้ทุกคนได้แลกเปลี่ยนความเห็นและสื่อสารกัน ก่อนจะไปสู่ขั้นตอนทำแบบสอบถาม ซึ่งคนทุกรุ่นต้องทำแบบสอบถามชุดเดียวกันหมด

ในขั้นตอนนี้เรามักจะเห็นว่ามี Generation Gap เยอะมากหลังจากได้รับทราบความเห็นของแต่ละคนแล้ว ก็จะเปิดโอกาสให้ทุกคนได้พูดคุยและหาข้อตกลงร่วมกันอีกครั้งเพื่อจัดทำธรรมนูญครอบครัวที่ทุกคนยอมรับร่วมกัน ซึ่งในการนำธรรมนูญครอบครัวไปปฎิบัติจริงนั้นบางครั้งอาจทำได้บ้างไม่ได้บ้าง เราจะกลับมาช่วยทบทวนอีกครั้งใน 6 เดือน หรือ 1 ปี เพื่อพิจารณาว่าปรับปรุงแก้ไขส่วนใด หลังจากนั้นลูกค้าจะต้องนำไปใช้และทบทวนอย่างต่อเนื่อง

Family-Wealth-Planning_Graph628-2

ขณะที่ธุรกิจมี Board of Director ภายในครอบครัวก็อาจมี Family Board ซึ่งอาจมีคนซ้อนทับกันได้ดังนั้นจึงต้องมี Governance เช่น ข้อบังคับบริษัทกับธรรมนูญครอบครัวที่มีวัตถุประสงค์ที่เป็นไปในทางเดียวกัน ซึ่งทั้งสองส่วนต้องเริ่มจากวิสัยทัศน์ หรือสิ่งที่ครอบครัวยึดถือกันมาและอยากให้ถ่ายทอดต่อไป บางครอบครัวอาจกำหนดออกมาเลยว่าคือความรักกัน การอยู่ร่วมกันของครอบครัว ความกตัญญู หรือบางครอบครัววิสัยทัศน์ก็ไม่ใช่ Maximize Profit หรือการสร้างรายได้สูงสุดให้กับธุรกิจ แต่เป็นการให้ครอบครัวมี Harmonize หรืออยู่ร่วมกันด้วยความรักสามัคคี

ดังนั้นวิสัยทัศน์จึงเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรกที่ต้องกำหนดขึ้น เพื่อนำไปใช้เป็นหลักในทำธุรกิจและหลักปฏิบัติของคนในครอบครัวที่ทุกคนให้การยอมรับ ซึ่งรายละเอียดด้านอื่นๆ อาจเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสม แต่วิสัยทัศน์นั้นเป็นสิ่งไม่ควรจะเปลี่ยนแปลง เพราะเป็นคุณค่าของครอบครัวที่ถ่ายทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่น

Family Wealth Planning_พี่เม้ย628_04

องค์ประกอบสำคัญเพื่อให้ธุรกิจครอบครัวสืบทอดอย่างยั่งยืน
สิ่งแรกคือการเห็นความสำคัญของการส่งมอบความมั่งคั่งซึ่งไม่ใช่เพียงธุรกิจ สินทรัพย์ต่างๆ แต่รวมถึง Legacy อันเป็นคุณค่าและชื่อเสียงของครอบครัวที่สั่งสมมายาวนาน บางคนอาจจะมัวแต่ทำงานจนลืมเรื่องเหล่านี้ไป แต่เมื่อสังคมหรือคนในครอบครัวพูดเรื่องนี้มากขึ้น ก็จะเกิดความต้องการที่จะส่งมอบสู่คนรุ่นต่อไป

เมื่อมีความต้องการเกิดขึ้นก็จะนำไปสู่การลงมือทำหรือ Implementation อาจจะเป็นการปรับโครงสร้างของบริษัท ปรับสัดส่วนการถือหุ้น หรือปรับ Shareholder Structure การจัดสรรหุ้นในบริษัทที่ประกอบกิจการของครอบครัว รวมทั้งการจัดสรรความเป็นเจ้าของของทรัพย์สิน ตลอดจนการจัดทำธรรมนูญครอบครัวคือ Governance ของการอยู่ร่วมกัน ซึ่งต้องมีการทบทวนอย่างต่อเนื่อง โดย Governance เป็นสิ่งสำคัญที่นำมาปกครองทั้งในฝั่งของธุรกิจและความสัมพันธ์ในครอบครัว และสิ่งสุดท้ายที่สำคัญที่สุดคือการสื่อสารเพื่อให้เกิดความโปร่งใสและความเข้าใจกัน

Family Wealth Planning_พี่เม้ย628_05

โครงการ KKP NeXtGen เพื่อเตรียมความพร้อมให้กับ Key Successor รุ่นใหม่
สำหรับเกียรตินาคินภัทร นอกจากจะเล็งเห็นความสำคัญของการส่งมอบธุรกิจครอบครัวแล้ว เราให้ความสำคัญในการเตรียมพร้อมทายาทเพื่อรับสืบทอดธุรกิจครอบครัวอย่างจริงจังด้วย จึงได้จัดโครงการ KKP NeXtGen ขึ้นซึ่งดำเนินการต่อเนื่องมาถึงปีที่ 8 แล้ว

เนื่องจากลูกค้าส่วนใหญ่ของเกียรตินาคินภัทรเป็นลูกค้าบุคคล ซึ่งเมื่อลูกของลูกค้าโตขึ้น เรียนจบปริญญาตรีหรือปริญญาโท ย่อมต้องเริ่มตระหนักถึงการเข้ามารับผิดชอบหรือรับช่วงต่อธุรกิจในครอบครัว KKP NeXtGen จึงเป็นเหมือนโปรแกรมที่จะช่วยมาให้แรงบันดาลใจให้กับน้องๆ ที่รู้ว่าตนจะต้องมารับช่วงต่อธุรกิจครอบครัว แต่อาจยังไม่แน่ใจหรือไม่อยากทำธุรกิจครอบครัวต่อ

เราจะช่วยสร้างแรงบันดาลใจด้วยการนำเสนอตัวอย่างบริษัทธุรกิจครอบครัวที่ประสบความสำเร็จจากการที่ทายาทรุ่นที่ 2 หรือ 3 เข้ามาสานต่อ โดยเชิญทายาทที่เป็นผู้รับช่วงต่อธุรกิจมาแชร์ประสบการณ์ให้แก่น้องๆ ซึ่งคนเหล่านี้บางคนก็จบปริญญาจากเมืองนอก หรือผ่านการทำงานในองค์กรธุรกิจขนาดใหญ่มา แต่เมื่อจำเป็นต้องมารับช่วงต่อธุรกิจครอบครัวก็สามารถสร้างบริษัทให้เติบโตขึ้นอีกได้ ซึ่งเราเห็นว่าในส่วนนี้จะสามารถต่อยอด Succession Plan สำหรับ Family Wealth Planning ได้

Family Wealth Planning_พี่เม้ย628_06

เมื่อน้องๆ ได้เข้ามาซึมซับความสำคัญของการทำ Family Wealth Planning ก็อาจจะเอาไปเล่าให้พ่อฟัง เริ่มเข้าใจว่าการเตรียมความพร้อมจะช่วยลดความขัดแย้งได้อย่างไร นอกจากนี้ภายในหลักสูตรยังมีการสอดแทรกเนื้อหาที่หลากหลาย ทั้งเรื่องของ Wealth Management การรักษาสินทรัพย์ที่พ่อแม่ให้มา โดยให้ความรู้ทั้งด้านสินทรัพย์ทางการเงิน อสังหาริมทรัพย์ รวมถึงสอนทักษะด้านต่างๆ เช่น Strength Finder, Human Resource Management, Branding, Advertising เป็นต้น

ที่สำคัญโปรแกรม KKP NeXtGen เป็นการรวมกลุ่มคนที่จะต้องกลับไปรับผิดชอบธุรกิจครอบครัวเหมือนๆ กัน มีประสบการณ์ที่เจอมาคล้ายกัน จึงมีความเข้าใจและสนิทสนมกันได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การเรียนเป็นไปด้วยความสนุกสนาน ซึ่งเมื่อเราเอาองค์ความรู้ใส่เข้าไปก็จะเป็นประโยชน์และสามารถตอบโจทย์ Family Wealth Planning ได้อย่างดี

# อื่นๆที่น่าสนใจ

แนะนำจากบทความ
04 มิ.ย. 2562
หากเราไม่ได้วางแผนเกษียณ เราก็จะไม่ได้เกษียณ
Money
04 มิ.ย. 2562
ฉายภาพเศรษฐกิจกับ 3 ประเด็นที่ต้องจับตาในปี 2020
Economic
04 มิ.ย. 2562
Investment Solutions ทางออกของการลงทุนแนวใหม่
04 มิ.ย. 2562
LTF กับการลดหย่อนภาษี ยังน่าลงทุนอยู่ไหม?